0 دیدگاه ها
هزینه تعمیر، سرویس و خرابی آسانسور بر عهده کیست؟ مالک یا مستأجر؟
با گسترش زندگی آپارتمانی در شهرهای بزرگ، آسانسور به یکی از ضروری‌ترین تجهیزات ساختمان تبدیل شده است. خرابی یا توقف این وسیله نه تنها باعث اختلال در رفت‌وآمد می‌شود، بلکه ممکن است منجر به اختلافاتی بین مالک و مستأجر در خصوص پرداخت هزینه‌های تعمیر یا سرویس آن گردد. یکی از پرتکرارترین سوالات در معاملات ملکی یا زندگی مشترک در ساختمان‌های چندواحدی این است که: هزینه تعمیر یا سرویس آسانسور برعهده مالک است یا مستأجر؟ در این مقاله، با نگاهی دقیق و مستند به قوانین کشور، رویه‌های رایج، و تجربیات میدانی، پاسخ این پرسش را به‌صورت کامل بررسی خواهیم کرد.
بررسی اجمالی هزینه‌های مرتبط با آسانسور
هزینه‌هایی که در ارتباط با آسانسور به‌وجود می‌آیند به چند دسته کلی تقسیم می‌شوند:
- سرویس و نگهداری دوره‌ای
معمولاً به‌صورت ماهانه یا فصلی توسط شرکت‌های دارای مجوز انجام می‌شود و شامل بررسی مکانیزم عملکرد، روانکاری قطعات، تنظیم درب‌ها، بررسی تابلو فرمان و غیره است.
- تعمیرات جزئی
مانند تعویض سیم بکسل، رله‌های الکترونیکی، تعمیر درب یا موتور آسانسور که در اثر استفاده مستمر ممکن است به مشکل بخورند.
- تعمیرات اساسی
شامل نوسازی سیستم آسانسور، تعویض تابلو فرمان، تعویض کابین، یا بازسازی سیستم تهویه و نجات اضطراری.
- هزینه‌های بازرسی و بیمه
بر اساس استاندارد ملی ایران، آسانسورها باید هر سال توسط شرکت‌های بازرسی مورد تأیید سازمان استاندارد بررسی شوند. همچنین هزینه تمدید بیمه مسئولیت آسانسور نیز مطرح است.
مسئولیت هزینه‌ها طبق قانون و مقررات
برای تعیین دقیق مسئولیت، باید به قوانین موجود در کشور و رویه‌های عرفی مراجعه کرد.
- قانون تملک آپارتمان‌ها
بر اساس ماده ۴ قانون تملک آپارتمان‌ها و تبصره‌های آن، هزینه تعمیر، نگهداری و سرویس تأسیسات مشترک ساختمان (از جمله آسانسور) بر عهده کلیه مالکان است.
به عبارت دیگر، آسانسور جزء مشاعات ساختمان محسوب شده و تمامی مالکان موظف به پرداخت سهم خود از هزینه‌های مربوطه هستند.
- مستأجر در قانون
در قانون به‌صورت صریح اشاره‌ای به مسئولیت مستأجر در پرداخت هزینه‌های مشاع نشده است. اما بر اساس قانون روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۷۶، هزینه‌هایی که جنبه استهلاک مصرفی دارند می‌توانند بر عهده مستأجر قرار گیرند، اما هزینه‌های مربوط به نگهداری تأسیسات مشترک، اصولاً برعهده مالک است؛ مگر آنکه در قرارداد اجاره به صورت صریح خلاف آن توافق شده باشد.
رویه رایج در قراردادهای اجاره
در قراردادهای رسمی اجاره، اغلب هزینه‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند:
- هزینه‌های جاری (جزیی): نظافت، برق مشاعات، شارژ ماهیانه، و گاهی سرویس دوره‌ای آسانسور.
- هزینه‌های سرمایه‌ای و اساسی: تعمیرات اساسی آسانسور، تعویض موتور یا تابلو فرمان، نصب سیستم نوسازی.
در اغلب قراردادها، هزینه‌های جاری برعهده مستأجر و هزینه‌های اساسی برعهده مالک است. اما در صورت عدم ذکر در قرارداد، ملاک عرف ساختمان یا قانون است.
نکات مهم در تقسیم مسئولیت بین مالک و مستأجر
- اگر خرابی ناشی از استفاده نادرست مستأجر باشد:
در صورت اثبات استفاده ناصحیح (مثلاً حمل بار غیرمجاز یا استفاده کودکانه)، هزینه تعمیر می‌تواند از مستأجر مطالبه شود.
- اگر خرابی بر اثر فرسودگی قطعات باشد:
در این حالت، به‌عنوان بخشی از هزینه نگهداری آسانسور، مسئولیت با مالک است.
- اگر خرابی مربوط به سرویس نکردن آسانسور باشد:
در صورتی که ساختمان فاقد قرارداد سرویس دوره‌ای با شرکت‌های معتبر باشد و این سهل‌انگاری منجر به خرابی شود، مسئولیت بر عهده مالکان به‌صورت جمعی خواهد بود.
تجربه واقعی و نمونه اختلافات رایج
در بسیاری از مجتمع‌های مسکونی، به‌ویژه ساختمان‌هایی که فاقد مدیریت واحد هستند، اختلاف بین مالک و مستأجر در این زمینه رایج است. به‌عنوان مثال، در یکی از پرونده‌های ثبت‌شده در شورای حل اختلاف تهران، مستأجر از پرداخت سهم هزینه تعویض موتور آسانسور امتناع کرده بود و دادگاه با استناد به نبود توافق کتبی، حکم به عدم مسئولیت مستأجر داد. در مقابل، در مجتمع‌هایی با مدیریت منسجم، معمولاً این موارد از پیش شفاف‌سازی شده و اختلافی پیش نمی‌آید.
توصیه‌های نهایی
برای مستأجران:
- هنگام عقد قرارداد، بندهای مرتبط با «هزینه نگهداری آسانسور» را مشخص کنند.
- در صورت بروز خرابی، علت آن را از شرکت سرویس‌دهنده دریافت کنند.
برای مالکان:
- توصیه می‌شود هزینه‌های اساسی را خود تقبل کرده و تنها هزینه‌های جاری را به مستأجر محول کنند.
- قراردادهای سرویس دوره‌ای منظم با شرکت‌های معتبر تنظیم کنند.
برای مدیران ساختمان:
- تعیین دقیق سهم هر واحد در شارژ ماهیانه شامل هزینه‌های آسانسور
- اطلاع‌رسانی شفاف و مستند در صورت نیاز به تعمیرات اساسی
جمع‌بندی
آسانسور، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین تجهیزات مشترک ساختمان، نیازمند نگهداری و رسیدگی مداوم است. در پاسخ به سؤال اصلی مقاله باید گفت: هزینه سرویس و تعمیرات اساسی آسانسور به‌صورت پیش‌فرض بر عهده مالک است، مگر آنکه در قرارداد اجاره خلاف آن توافق شده باشد. با رعایت شفافیت در قراردادها، آشنایی با قوانین و برخورد حرفه‌ای از سوی مدیران ساختمان، می‌توان از بروز بسیاری از اختلافات میان مالک و مستأجر جلوگیری کرد.
ارسال نظر
نکته: HTML ترجمه نمی شود!