0 دیدگاه ها
تفاوت پاراشوت و گاورنر: انتخاب سیستم ایمنی مناسب
در سیستم آسانسورهای کششی، ایمنی کاربران به‌طور مستقیم وابسته به عملکرد صحیح چند سامانه‌ی حیاتی است. یکی از مهم‌ترین این سامانه‌ها، سیستم‌های ایمنی اضطراری است که در زمان وقوع شرایط غیرعادی مانند سرعت بیش از حد کابین (Over Speed)، پارگی سیم بکسل، قطع برق، یا خارج شدن کابین از کنترل، وظیفه‌ی توقف سریع و ایمن کابین را بر عهده دارند. در این میان، پاراشوت و گاورنر، دو قطعه‌ی اصلی در سیستم ایمنی مکانیکی آسانسور هستند که در تعامل با یکدیگر عمل می‌کنند. برای درک تفاوت این دو، ابتدا باید عملکرد مستقل هر یک را بشناسیم.
گاورنر چیست و چه نقشی دارد؟
گاورنر یا گاورنر سرعت (Speed Governor) یک سامانه‌ی مکانیکی-الکترومکانیکی است که وظیفه‌ی آن، تشخیص افزایش بیش از حد سرعت حرکت کابین آسانسور در جهت پایین (و در برخی مدل‌ها، در جهت بالا) است.
ساختار و عملکرد:
- گاورنر معمولاً روی سقف چاه آسانسور نصب میشود.
- دارای یک فلایویل (قرقره چرخان) و مکانیزم گریز از مرکز است.
- یک سیم بکسل نازک از گاورنر عبور می‌کند که از یک سو به کابین متصل است و از سوی دیگر به وزنه یا فلکه‌ی برگشت در پایین چاه.
- هنگامی که کابین با سرعت عادی حرکت می‌کند، گاورنر هم با چرخش عادی می‌چرخد.
- اگر سرعت کابین از حد تعریف‌شده بیشتر شود، نیروی گریز از مرکز باعث فعال شدن پین قفل‌کننده یا زبانه‌ی گاورنر میشود.
در نتیجه، سیم بکسل گاورنر قفل میشود و یک نیروی کششی شدید به سیستم ترمز اضطراری (پاراشوت) منتقل میشود.
بنابراین، گاورنر در اصل یک سیستم تشخیص‌دهنده‌ی سرعت غیرمجاز و فرمان‌دهنده به پاراشوت است. بدون گاورنر، پاراشوت فعال نمی‌شود.
پاراشوت چیست و چه عملکردی دارد؟
پاراشوت یا ترمز ایمنی کابین آسانسور، سیستمی مکانیکی است که در لحظه‌ی فعال شدن توسط گاورنر، بلافاصله کابین آسانسور را بر روی ریلهای راهنما متوقف می‌کند و از سقوط یا شتاب گرفتن بیش از حد کابین جلوگیری می‌نماید.
ساختار و عملکرد:
پاراشوت در زیر کابین (در مواردی در بالای کابین ) نصب میشود و دارای دو فک مجزا برای هرکدام از ریلهای دو طرف کابین است که توسط یک اهرم به هم وصل شده و همزمان با هم وارد عمل میشوند و بازوی این اهرم به سیم بکسل گاورنر متصل است.
دو نوع اصلی دارد:
- لحظه‌ای (Instantaneous): در همان لحظه فعال‌سازی، با درگیر شدن یک پین یا گوه، کابین را به‌شدت متوقف می‌کند.درآسانسورهای با سرعت کمتر ار 0.63 متر بر ثانیه استفاده میشود.
- تدریجی (Progressive): توقف نرم‌تری دارد و انرژی جنبشی کابین را با مکانیسم اصطکاکی در طول چند سانتی‌متر کاهش می‌دهد (در آسانسورهای با سرعت بالاتر از 0.63 متر بر ثانیه استفاده میشود).
با کشیده شدن سیم بکسل گاورنر هنگام قفل شدن آن، پاراشوت فعال میشود و به‌وسیله‌ی مکانیزم گوه‌ای، کابین را روی ریل‌ها قفل می‌کند.
پس از فعال شدن، برای بازگشت به حالت عادی باید پاراشوت دستی یا مکانیکی ریست شود.
بنابراین، پاراشوت اجزای ترمزکننده‌ی واقعی در سیستم است و دستور توقف را از گاورنر دریافت می‌کند.
تفاوت‌های کلیدی بین گاورنر و پاراشوت
حالا که عملکرد هر جزء را شناختیم، تفاوت‌های مهم آن‌ها را به‌صورت دقیق بررسی می‌کنیم:
نوع عملکرد:
- گاورنر یک ابزار حسگر و کنترل‌کننده‌ی سرعت است.
- پاراشوت یک مکانیزم ترمز فیزیکی و توقف‌دهنده‌ی کابین است.
محل نصب:
- گاورنر روی سقف چاه آسانسور (معمولاً کنار فلکه اصلی) نصب میشود.
- پاراشوت در بالا کابین زیرکفشک‌ها و در پایین کابین بالای کفشک ها نصب میشود.
وظیفه اصلی:
- گاورنر فقط افزایش سرعت غیرمجاز را تشخیص می‌دهد و دستور توقف صادر می‌کند.
- پاراشوت، وظیفه‌ی اجرای این توقف را دارد.
نحوه فعال‌سازی:
- گاورنر به‌صورت مستقل از کابین عمل می‌کند و براساس چرخش سیم بکسل گاورنر کار می‌کند.
- پاراشوت تنها زمانی فعال میشود که گاورنر دستور قطع را صادر کند (به‌واسطه‌ی کشیده شدن سیم یا تست برقی در گاورنرهای الکتریکی).
نوع پاسخ به حادثه:
- گاورنر سیگنال‌دهنده و تحریک‌کننده است.
- پاراشوت عمل‌کننده‌ی فیزیکی و نهایی در توقف است.
انواع و تنوع عملکرد:
- گاورنرها می‌توانند دارای عملکرد یک‌طرفه (فقط برای حرکت به پایین) یا دوطرفه (پایین و بالا) باشند.
- پاراشوت نیز می‌تواند متناسب با نوع گاورنر، لحظه‌ای یا تدریجی طراحی شود. و البته پاراشوتهای یک طرفه و دو طرفه هم داریم.
ارتباط عملکردی میان گاورنر و پاراشوت
در سیستم ایمنی آسانسور، گاورنر و پاراشوت به‌صورت مکمل یکدیگر عمل می‌کنند:
- گاورنر به‌تنهایی قابلیت توقف کابین را ندارد.
- پاراشوت بدون دستور و تحریک از سوی گاورنر فعال نمی‌شود.
- در سیستم‌های پیشرفته، قطع برق یا خطای مکانیکی نیز ممکن است منجر به فعال شدن گاورنر شود تا پاراشوت را به‌کار اندازد.
- گاورنر مجهز به کلید برقی نیز هست که در زمان فعال شدن، قطع مدار سری استوپ ایمنی را هم انجام می‌دهد.و به صورت الکتریکی هم باعث توقف کابین آسانسور میشود.
- این همکاری هماهنگ، ستون فقرات ایمنی مکانیکی آسانسور است.
الزامات استاندارد و بازرسی
بر اساس استاندارد ملی ایران (ISIRI 6303) و استاندارد بین‌المللی EN 81-20:
- هر آسانسور کششی باید مجهز به سیستم گاورنر و پاراشوت باشد که متناسب با سرعت و ظرفیت طراحی شده باشد.
- گاورنر باید در سرعت معین (مثلاً 115٪ تا 125٪ سرعت نامی) فعال شود.
- پاراشوت باید قادر باشد در هر نقطه از مسیر چاه، کابین را متوقف کند بدون آن‌که آسیب جدی به سازه یا مسافران وارد کند.
- عملکرد این دو سیستم باید در زمان بازرسی فنی اولیه و دوره‌ای آزمایش و ثبت شود.
- تغییرات یا تنظیمات دلخواه در مکانیزم گاورنر و پاراشوت بدون تأیید سازنده یا شرکت‌های مجاز ممنوع است.
جمع‌بندی
در سیستم ایمنی آسانسور، گاورنر مانند مغز کنترل‌کننده‌ی سرعت عمل می‌کند که وقوع شرایط بحرانی را تشخیص می‌دهد و به‌موقع هشدار می‌دهد. در مقابل، پاراشوت آسانسور مثل عضله‌ای قوی است که دستور توقف را اجرا کرده و از بروز حادثه جلوگیری می‌کند.
فهم صحیح تفاوت این دو قطعه و نحوه‌ی همکاری آن‌ها، برای اجرای درست، عیب‌یابی دقیق، تنظیم و بازرسی سیستم آسانسور کاملاً ضروری است. نادیده گرفتن یا اختلال در عملکرد هر یک، ایمنی کل سیستم را به‌خطر می‌اندازد.
ارسال نظر
نکته: HTML ترجمه نمی شود!