2 دیدگاه ها
انواع آسانسور 1405 کاربردها و مزایای آسانسور کششی و هیدرولیک
انواع آسانسور بر اساس شیوه انتقال نیروی محرکه به کابین، به دستههای مختلفی تقسیم میشوند. هرچند تمامی آسانسورها در ویژگیهایی مانند داشتن کابین، حرکت عمودی بین طبقات و توقف در سطوح مختلف مشابه هستند، اما تفاوت اصلی آنها در نحوه تأمین و انتقال انرژی حرکتی نهفته است. از دیدگاه فنی، انواع آسانسور شامل آسانسورهای کششی، هیدرولیکی، وینچی، مغناطیسی و در فناوریهای جدیدتر، آسانسورهای پنوماتیک هستند.
در آسانسورهای کششی، حرکت کابین از طریق سیمبکسل و فلکه موتور تأمین میشود و این نوع به دلیل کارایی بالا، بیشترین کاربرد را در ساختمانهای مرتفع دارد. آسانسورهای هیدرولیکی با استفاده از نیروی سیال و جک هیدرولیک عمل میکنند و گزینهای مناسب برای ساختمانهای کمارتفاع محسوب میشوند. نوع وینچی بیشتر در پروژههای صنعتی به کار میرود، در حالی که آسانسورهای مغناطیسی با حذف کابل و استفاده از نیروی مغناطیسی، نماد نسل جدید آسانسورهای هوشمند هستند. آسانسورهای پنوماتیک نیز با سیستم خلأ و فشار هوا کار میکنند و در فضاهای محدود بسیار کارآمدند.
آسانسور کششی
نیروی محرکه در این نوع آسانسورها از یک موتورالکتریکی که اکثراً در بالای چاه آسانسور و در برخی طراحیها درپایین کنار چاهک و در محلی به نام موتورخانه نصب گردیده، تأمین میشود. بر روی فلکه این موتور تعدادی کابل فولادی (اصطلاحاً سیم بکسل) وجود دارد که از یک سمت به کابین آسانسور و از سمت دیگر به وزنههای آسانسور که درون قابی فلزی به نام قاب وزنه قرار دارند، متصل است. جنس این وزنهها معمولاً از چدن یا بتن است.
وزن این وزنهها به اندازه وزن کابین به علاوه نصف ظرفیت کابین است. وزن هر نفر در محاسبات مربوط به آسانسور ۷۵ کیلوگرم است. دلیل قرار دادن وزنه در سیستم آسانسور کمک به بالا بردن آسانسور است در غیر اینصورت برای این کار باید موتورهای بسیار قوی با کیلووات بالا استفاده کرد. پس با این کار توان موتور مورد استفاده کاهش مییابد. طبیعی است که این وزنه در پایین آمدن آسانسور مزاحمت ایجاد میکند، اما چون هر جسم بدون دخالت به پایین سقوط میکند پس استفاده از وزنه مانعی بزرگی در حرکت آسانسور ایجاد نمیکند.
اساس کار این نوع آسانسورها بر اساس نیروی اصطکاک بین سیم بکسلها و فلکه کشش موتور است. در داخل فریم وزنه به اندازه وزن کابین به اضافه نصف ظرفیت کابین وزنه وجود دارد. مثلاً اگر ظرفیت کابین ۹۰۰ کیلوگرم باشد (یعنی آسانسور نفربر ۱۲ نفره چون متوسط وزن هر نفر ۷۵ کیلوگرم است) باندازه ۴۵۰ کیلوگرم باضافه وزن کابین در کادر وزنه، وزنه وجود دارد. با کمک این وزنه، نیروی کشش لازم برای حرکت کابین کاهش مییابد چرا که در صورت رعایت کردن ظرفیت کابین، اختلاف وزن بین کادر وزنه و کابین تحت هر شرایطی از نصف ظرفیت کابین (در مثال قبل ۴۵۰ کیلوگرم) بیشتر نخواهد شد و در حرکت به سمت بالا یا پایین سیستم کشش آسانسور حداکثر برای جابه جایی جرمی به اندازه نصف ظرفیت کابین توان مصرف خواهد کرد.
اخیراً آسانسورهای هیدرولیکی نیز جای خود را در بین کاربران خانگی باز کردهاند. در اروپا بیش از ۷۰ درصد از آسانسورهای زیر ۵ طبقه هیدرولیک استفاده میشوند که از محاسن این نوع آسانسورها میتوان به نرمی حرکت در استارت اولیه؛ خرابی و استهلاک بسیار کم؛ سهولت در عیبیابی و تعمیر؛ ایجاد آسانسورهای زیبا و شیشهای به دلیل حذف کادر وزنه و سیم بکسل؛ احتیاج به سازه سبک؛ عدم نیاز به موتورخانه در پشت بام؛ ایجاد آسانسورهای باربر و سنگین با تناژ بالا و زیبایی بام خانه و همچنین تراز شدن دقیق آن در طبقات اشاره نمود اما از محدودیتهای استفاده از این نوع آسانسورها میتوان به محدودیت در ارتفاع و کندی نسبی سرعت آنها و تنها قرارگیری در چاهک را اشاره کرد. (البته امروزه با استفاده از درایو و سیستم خنککننده میتوان به سرعت ۱ متر به صورت معمول دست یافت. آسانسورهای هیدرولیک با موتور الکتریکی و پمپ فشار روغن و جک هیدرولیک کار میکنند.
در آسانسورهای هیدرولیک به خاطر اینکه کادر وزنه وجود ندارد و سیستم جک هیدرولیکی باید تمامی کابین و مسافران را جابهجا کند نیاز به موتورهای قوی تری هست. در این آسانسورها یک موتور سه فاز غوطه ور در روغن به همراه یک شیرالکتریکی مخصوص که اصطلاحاً پاور یونیت نامیده میشوند وظیفه تأمین فشار روغن برای جک هیدرولیک را داراست. برای راهاندازی موتور به خاطر وجود موتورهای قوی تر در صورت استفاده از درایو یا سافت استارتر نیاز به هزینه بسیار بالاتری است پس لذا معمولاً برای شروع به کار موتور پمپ هیدرولیک از سیستم رایج ستاره - مثلث استفاده میشود.
اما این موتور و فشار تنها در حرکت به سمت بالا مورد نیاز است و برای حرکت کابین به سمت پایین نیازی به روشن کردن موتور و مصرف توان نیست و تنها با باز کردن یک شیر و خالی کردن روغن جک کابین به آرامی به سمت پایین حرکت میکند. به عبارت دیگر یک سیستم هیدرولیک تنها در نیمی از مسافت حرکتی خود (تنها به سمت بالا) خود توان قابل ملاحظهای مصرف میکند و در نیمه دیگر (تنها به سمت پایین) از نیروی گرانش استفاده میکند و این موضوع مصرف برق بالاتر آن نسبت به آسانسورهای دوسرعته را منتفی میکند.
آسانسورهای هیدرولیک، تنها برای حمل مسافر کاربرد نداشته و برای بالابری بارهای سنگین نیز کاربرد به سزایی دارد. انواع آسانسورهای حمل بار شامل آسانسور خودروبر قیچی، آسانسور خودروبر، و بالابر کارگاهی را شامل میشود که عموما از نیروی هیدرولیک برای بالابری استفاده میشود. هم چنین، آسانسورهای هیدرولیک مناسبترین وسیله برای پارکینگهای نیمه مکانیزه بهشمار میرود و از بالابرهای هیدرولیک در پارکینگهای تمام مکانیزه استفاده میشود، که در این صورت، وظیفه جابجایی خودرو در راستای عمودی را به عهده دارد.
مزایای آسانسور هیدرولیک
- نیروی کم / قدرت زیاد
- عدم نیاز به سقف چاه مستحکم
- عدم نیاز به فضای موتورخانه در بالای چاه آسانسور
- ایمنی بیشتر مخصوصاً در هنگام وقوع زلزله
- نرمی حرکت و دقت در توقف (مشابه سیستم تری وی اف)
- توانایی بالابردن بارهای سنگین
آسانسور وینچی
نوعی آسانسور است که با زنجیر یا طناب فولادی آویزان شده و نیروی رانش به طریقی به غیر از اصطکاک به آن وارد میشود. در این نوع آسانسورها قاب وزنه وجود ندارد.
آسانسور مغناطیسی
در این آسانسورها ریلها و تجهیزات متصل شده روی دیوار چاه آسانسور با مغناطیس دائم نقش استاتور موتور و کابین آسانسور نقش روتور را ایفا میکنند. با اتصال جریان برق به استاتور، میدان مغناطیسی ایجاد و به روتور القا میگردد. میدان مغناطیسی ایجاد شده در نقاطی قطع و با القای جریان برق به وسیلهٔ سیم پیچهای استاتور، سیم پیچهای تعبیه شده روی روتور باردار شده و کابین به حرکت در میآید؛ بنابراین در این آسانسورها اجزایی نظیر وزنه تعادل، کابل فولادی، موتورخانه و .. وجود نخواهد داشت. آسانسورهای مغناطیسی بسیار ایمنتر از آسانسورهای معمولی بوده اما از لحاظ قیمتی بسیار گرانتر میباشند.
آسانسور کارگاهی
آسانسورهای کارگاهی مکمل و تسریعکننده برجسازی و سازههای بلندمرتبه هستند. این آسانسورها قادرند از شروع کار توسط خودشان مونتاژ و با سازه ساختمان ارتفاع بگیرند. این آسانسورها قابلیت کار تا ارتفاع ۵۰۰ متر و بالاتر را داشته و در ظرفیتهای ۱ و ۱٫۵ و ۲ تن تولید میشوند. در ساختمانهای بلندمرتبه جهت انتقال نفرات و مصالح بعد از اتمام سازه ساختمان و از ابتدای شروع کار در ساختمان از آسانسورهای ویژه بار و نفر استفاده میگردد. این آسانسورها در انتقال پرسنل کارگاه و لوازم و مصالح به طبقات بسیار مؤثر بوده و موجب تسریع عملیات ساختمانی میگردند.
| ویژگی فنی / نوع آسانسور | آسانسور کششی | آسانسور هیدرولیکی | آسانسور مغناطیسی | آسانسور کارگاهی |
| منبع نیروی محرکه | موتور الکتریکی و فلکه کشش با سیمبکسل | پمپ هیدرولیک و جک روغنی | نیروی الکترومغناطیسی (میدان استاتور و روتور) | وینچ یا گیربکس زنجیری |
| نحوه انتقال نیرو | اصطکاک بین سیمبکسل و فلکه کشش | فشار روغن در سیلندر جک | القای مغناطیسی بین ریل و کابین | درام یا وینچ متصل به کابل |
| محل نصب موتور | بالای چاه یا پایین چاهک | پایین چاه (پاور یونیت) | درون سازه (بدون موتورخانه) | روی سازه موقت بیرونی |
| تعداد طبقات قابل پوشش | ۴ تا بیش از ۶۰ طبقه | معمولاً تا ۵ یا ۶ طبقه | تا ارتفاعهای بسیار زیاد (بیش از ۱۰۰ طبقه) | تا ۵۰۰ متر (بسته به نوع سازه) |
| ظرفیت حمل بار | ۳۰۰ تا ۲۵۰۰ کیلوگرم | تا ۲۰٬۰۰۰ کیلوگرم (باربر و خودروبر) | متنوع، بسته به طراحی | ۱ تا ۲ تن (نفر و مصالح) |
| نیاز به موتورخانه | دارد (در بیشتر مدلها) | ندارد (پاور یونیت جایگزین) | ندارد | دارد (در فضای باز) |
| مصرف انرژی | متوسط تا کم با درایو VVVF | بیشتر در جهت بالا، کمتر در پایین | بسیار بهینه با بازیافت انرژی | زیاد (به دلیل بارهای سنگین) |
| سیستم ایمنی و ترمز | پاراشوت، گاورنر، سنسورهای حرکتی | سوپاپ اطمینان و شیر ایمنی فشار | کنترل هوشمند میدان مغناطیسی | سیستم مکانیکی و قفل دستی |
| سرعت حرکت | 1 تا 7 متر بر ثانیه (قابل تنظیم) | 0.5 تا 1 متر بر ثانیه | بیش از 10 متر بر ثانیه | 0.5 تا 1 متر بر ثانیه |
| هزینه نصب و نگهداری | متوسط | پایین تا متوسط | بسیار بالا | متوسط تا بالا |
| میزان صدا و لرزش | کم (در مدلهای مدرن) | بسیار کم و نرم | بیصدا | زیاد |
| کاربرد اصلی | ساختمانهای مسکونی، اداری، برجها | ساختمانهای کمارتفاع و صنعتی | برجها و سازههای مدرن | پروژههای ساختمانی و صنعتی |
| مزیت اصلی | راندمان بالا و قابل اعتماد | نرمی حرکت و ایمنی زیاد | تکنولوژی پیشرفته و بدون کابل | استحکام و ظرفیت بالای حمل |
| عیب اصلی | نیاز به فضای موتورخانه | محدودیت در ارتفاع | قیمت بسیار بالا | سر و صدای زیاد و ظاهری صنعتی |
نکاتی که قبل از انتخاب انواع آسانسور باید بدانید!
انتخاب آسانسور مناسب برای هر ساختمان فقط به نام یا نوع آن محدود نمیشود؛ بلکه باید مجموعهای از عوامل فنی و کاربردی را همزمان بررسی کرد تا در نهایت، سیستمی انتخاب شود که هم پاسخگوی نیاز فعلی باشد و هم در آینده دردسر و هزینه اضافی ایجاد نکند. یکی از مهمترین مواردی که معمولاً در معرفی انواع آسانسور کمتر به آن پرداخته میشود، ظرفیت واقعی بهرهبرداری است؛ یعنی آسانسور علاوه بر تعداد نفرات، باید با میزان رفتوآمد روزانه، ساعات اوج تردد و نوع استفاده ساختمان هم هماهنگ باشد. برای مثال، آسانسوری که برای یک ساختمان مسکونی کمتردد مناسب است، الزاماً برای مجتمع اداری یا تجاری انتخاب درستی نخواهد بود.
موضوع مهم دیگر، فضای موردنیاز برای نصب است. برخی از انواع آسانسور به چاهک، موتورخانه یا فضای سازهای بیشتری نیاز دارند و اگر این موضوع از ابتدا در طراحی در نظر گرفته نشود، در زمان اجرا باعث محدودیتهای جدی میشود. همچنین باید به مصرف انرژی، میزان صدای عملکرد، سرعت جابهجایی، هزینه سرویس و در دسترس بودن قطعات یدکی** توجه کرد؛ چون این موارد در بلندمدت تأثیر زیادی بر رضایت کاربران و هزینههای نگهداری دارند.
از طرف دیگر، رعایت استانداردهای ایمنی و الزامات فنی نباید نادیده گرفته شود. وجود سیستمهای ایمنی، عملکرد صحیح ترمز، کیفیت تابلو فرمان، و سرویس منظم دورهای، نقش مستقیمی در افزایش عمر مفید آسانسور دارد. در نهایت، بهترین انتخاب زمانی انجام میشود که نوع آسانسور بر اساس شرایط واقعی پروژه، مشاوره فنی دقیق و برنامهریزی بلندمدت انتخاب شود؛ نه صرفاً بر اساس قیمت اولیه یا ظاهر دستگاه.
نگهداری و ایمنی در انواع آسانسور
نگهداری و ایمنی در انواع آسانسور از مهمترین ارکان تضمین عملکرد مطمئن و طول عمر تجهیزات است. آسانسور به عنوان سیستمی مکانیکی، الکتریکی و الکترونیکی، در طول زمان نیاز به بازرسی و سرویس دورهای دارد تا از بروز خرابیهای ناگهانی و خطرات احتمالی جلوگیری شود. در ادامه، الزامات استانداردها، نکات مربوط به سرویسهای دورهای و سیستمهای ایمنی اضطراری را بررسی میکنیم.
الزامات استانداردهای ملی و بینالمللی
استانداردهای ملی ایران (ISIRI 6303) و استانداردهای بینالمللی مانند EN 81، ISO 4190 و ASME A17.1، چارچوب دقیقی برای طراحی، نصب و نگهداری آسانسور ارائه میدهند. رعایت این استانداردها در تمامی انواع آسانسور (از جمله کششی، هیدرولیکی، مغناطیسی و کارگاهی) الزامی است.
این الزامات شامل موارد زیر است:
- بازرسی ادواری فنی توسط شرکتهای دارای مجوز رسمی سازمان استاندارد.
- کنترل سیستمهای ایمنی مکانیکی شامل ترمز ایمنی (پاراشوت)، گاورنر سرعت، دربهای طبقات، قفلهای ایمنی و بافرها.
- تأیید صحت عملکرد سیستمهای الکتریکی شامل تابلو فرمان، سنسورهای ایمنی، مدارهای تغذیه و سیستم قطع اضطراری.
- بررسی شرایط محیطی و سازهای چاه آسانسور، شامل تهویه، روشنایی، فاصله ایمن از دیوارهها و نحوه نصب ریلها.
- عدم رعایت این استانداردها میتواند منجر به لغو گواهی ایمنی آسانسور و توقف بهرهبرداری آن شود.
سرویسهای دورهای و قطعات حیاتی
نگهداری منظم در انواع آسانسور نقش حیاتی در جلوگیری از استهلاک و افزایش ایمنی دارد. سرویس دورهای معمولاً به صورت ماهیانه یا فصلی انجام میشود و شامل بررسی اجزای زیر است:
- سیستم موتور و گیربکس: کنترل سطح روغن، بررسی فلکهها، تسمهها و اتصالات مکانیکی.
- سیمبکسل و فلکه کشش: اندازهگیری میزان سایش و تنش کابلها، تعویض در صورت فرسودگی.
- تابلو فرمان و درایو: بررسی مدارهای کنترلی، تست عملکرد سنسورها و سیستم نجات خودکار.
- دربها و قفلهای ایمنی: اطمینان از بسته شدن کامل و عملکرد صحیح قفلها.
- ریلها و کابین: روغنکاری ریلها، بررسی تراز کابین و تنظیم حرکت نرم.
همچنین تمیزکاری دورهای چاه آسانسور و موتورخانه برای جلوگیری از تجمع گرد و غبار و آلودگی ضروری است، چرا که این موارد میتوانند منجر به افزایش حرارت، اختلال در عملکرد تابلو فرمان و حتی آتشسوزی شوند.
سیستمهای اضطراری و نجات
در تمامی انواع آسانسور، وجود سیستمهای نجات اضطراری الزامی است تا در صورت قطع برق یا خرابی ناگهانی، جان سرنشینان حفظ شود. این سیستمها شامل:
- سیستم نجات خودکار (ARD) که در صورت قطع برق، با استفاده از باتری پشتیبان کابین را به نزدیکترین طبقه میرساند.
- ترمز ایمنی مکانیکی (پاراشوت) که در صورت افزایش سرعت غیرمجاز، کابین را بهطور ایمن متوقف میکند.
- سیستم ارتباط اضطراری شامل تلفن داخلی یا اینترکام برای تماس با مرکز خدمات در شرایط بحرانی.
- درب نجات اضطراری روی سقف کابین جهت خروج ایمن مسافران توسط تکنسینها.
وجود این تجهیزات و اطمینان از عملکرد صحیح آنها در هر سرویس دورهای، از الزامات ایمنی محسوب میشود. در نهایت، اجرای دقیق استانداردها و انجام منظم سرویسهای فنی، تنها راه تضمین ایمنی و دوام در انواع آسانسور است.
سوالات متداول
1) برای ساختمان مسکونی چه نوع آسانسوری مناسبتر است؟
اگر ساختمان شما مسکونی است، معمولاً آسانسور کششی گزینه رایجتری است؛ چون برای تردد روزانه، مصرف انرژی مناسب و نگهداری معقولی دارد. البته انتخاب نهایی به تعداد طبقات، فضای نصب و بودجه پروژه هم بستگی دارد.
2) تفاوت آسانسور کششی و هیدرولیکی در چیست؟
آسانسور کششی بیشتر برای ساختمانهای چندطبقه و تردد بالا مناسب است و معمولاً سرعت بهتری دارد. در مقابل، آسانسور هیدرولیکی برای ساختمانهای کمارتفاع یا پروژههایی که محدودیت فضا دارند کاربردیتر است و نصب سادهتری هم میتواند داشته باشد.
3) هنگام انتخاب آسانسور باید به چه نکاتی توجه کنیم؟
مهمترین نکات شامل تعداد طبقات، میزان تردد، ظرفیت موردنیاز، فضای نصب، مصرف انرژی، هزینه نگهداری و استانداردهای ایمنی است. اگر این موارد از ابتدا بررسی شوند، انتخاب شما دقیقتر و اقتصادیتر خواهد بود.
4) آیا نوع آسانسور روی هزینه نگهداری تأثیر دارد؟
بله، هر نوع آسانسور هزینه سرویس و نگهداری متفاوتی دارد. بعضی مدلها قطعات در دسترستر و تعمیرات سادهتری دارند، در حالی که برخی دیگر به سرویس تخصصیتر و هزینه بیشتری نیاز پیدا میکنند. به همین دلیل، هزینه نگهداری باید قبل از خرید بررسی شود.
5) آیا برای هر ساختمان میتوان هر نوع آسانسوری نصب کرد؟
خیر، همه انواع آسانسور برای همه ساختمانها مناسب نیستند. نوع سازه، فضای چاهک، ارتفاع ساختمان، کاربری و شرایط فنی پروژه تعیین میکند که کدام مدل قابل اجرا و بهصرفهتر است.
ارسال نظر
نکته: HTML ترجمه نمی شود!